Devletler, koronaya karşı teşvik paketlerini hayata geçirdi

Devletler, koronaya karşı teşvik paketlerini hayata geçirdi

25 Mart 2020 0 Yazar: Larus

Çin’den başlayarak tüm yerküreye yayılan koronavirüs salgını sonrası devletler; karantina, sokağa çıkma yasağı, hudutları kapatma, yurt içi ve dışı seyahatleri durdurma üzere sert tedbirler aldı.

Şimdi aşısı bulunamayan salgının ne devir sona ereceği ve hayatın ne devir sıradana döneceğine yönelik belirsizlikler devam ederken, hükümetler de iktisatta oluşacak keskin bir daralmanın ve işsizlik nispetlerindeki süratli artışın önüne geçmek için acil durum paketlerini yürürlüğe koydu.

ACİL DURUM PAKETLERİ DEVREDE

Laf konusu paketlerde, hükümetlerin iktisadın mikro ünitesi olan bireylere yönelerek harcamaları ve talebi diri tutacak teşvik paketi hazırlıklarına yöneldiği, muhtaçlık duyulan likiditenin sağlanması için gerekli önlemleri aldığı görüldü.

Bu kapsamda, haneye kapanan ve çalışamayan tüketicinin sabit masraflarını karşılaması için destekler, sonra da harcama yapmasının önünü açacak kredi teşvikleri paketlerde bölge aldı.

Sair taraftan, çetin durumda kalan ve borçlanma maliyetlerinin artması sonrası temerrüt riskinin yükseldiği şirketlere maaş yardımı, vergi indirimi, kredi limitlerinin artırılması ve borçların ötelenmesi üzere çeşitli teşvikler sağlanırken, salgından en çok etkilendiği belirtilen turizm ve havacılık dalına yönelik de destekler öne çıktı.

ABD, KURTARMA PAKETİNDE GECİKİYOR

ABD Lideri Donald Trump, birinci etapta salgınla uğraş için 8.3 milyar dolarlık ek bütçeyi onaylarken, 13 Mart’ta devlet umumunda “ulusal acil durum” ilan etti.

Trump, 16 Mart’ta da küçük işletmelerin salgından etkilenmemesi için esneklik sağlayan düzenlemeler ile fiyatsız test ve fiyatlı hastalık müsaadesi üzere hususları kapsayan bir tasarı hazırladıklarını bildirdi.

Tasarı teklifinin basına yansıyan detaylarında kredi desteği, yetişkin bireylere 1.000 dolarlık ve evlatlara 500 dolarlık direkt çek verilmesi, işletmeler için likidite yaratma, sıhhat çalışanlarına ve koronavirüs hastalarına destek üzere düzenlemeler dikkati çekti.

DEMOKRATLAR VETO ETTİ

ABD Maliye Bakanı Steven Mnuchin, hazırlanan ekonomik teşvik paketi kapsamında başkaca, ABD Merkez Bankası (Fed) ile ekonomiyi desteklemeye yönelik 4 trilyon dolara yakın likidite sağlanacağını da bildirdi.

Buna rağmen Cumhuriyetçilerin 2 trilyon dolarlık ekonomik teşvik paketi, Demokratlar tarafından 2. defa veto edildi.

Öte yandan, Beyaz Saray, koronavirüs pandemisinin ABD’de seyahat talebinde sert bir düşüşe yol açması nedeniyle acil mali yardım paketi hazırlarken, büyük ABD hava yolu şirketleri, hükümetten 50 milyar dolardan ziyade kurtarma talebinde bulundu, vergi indirimi istedi.

BOEING’E FİNANSAL YARDIM

Laf konusu gelişmenin akabinde Trump, ekonomik çalkantılarla karşı zıdda kalan Boeing’e finansal yardım sağlayacağını duyururken, Boeing de ABD havacılık ve uzay sanayi için 60 milyar dolarlık bir kurtarma yardımı davetinde bulundu.

Salgına ait telaşlarla New York borsasında yaşanan sert düşüş önünde Beyaz Saray Iktisat Danışmanı Larry Kudlow, ABD hükümetinin, desteğe muhtaçlık duyan şirketleri kurtarmanın bir kesimi olarak pay senedi durumu almayı değerlendirebileceğini söyledi.

İTALYA’DAN 25 MİLYAR EUROLUK ACİL DESTEK PAKETİ

Koronavirüs salgınının en makûs etkilediği, hem mevt hem de vaka sayısının Çin’i geçtiği Avrupa’da, hükümetler arka arda ekonomik paket açıklıyor.

Avrupa’da koronavirüs salgınının merkez üssü konumundaki İtalya’da bir yandan salgının önüne geçilmeye çalışılırken, bir yandan da ekonomiyi destekleyici tedbirler alınıyor.

İtalya Başbakanı Giuseppe Conte, salgın nedeniyle memleket iktisadını desteklemek için devreye aldıkları 25 milyar euroluk acil destek paketinin, aileleri, çalışanları, girişimcileri koruyacağını belirtirken, hiç kimsenin yalnız bırakılmayacağı kelamını verdi.

SIHHAT SİSTEMİNE KAYNAK AKTARILACAK

Tam olarak detayları ayan olmayan paket kapsamında, İtalyan sıhhat sistemine 1.15 milyar euroluk destek sağlanacağı, özgür meslek sahiplerine bir kereye mahsus 500 euro ödeneceği, çalışanlarını işten çıkarmaması halinde patronlara de nakit desteği verileceği belirtiliyor.

Ulusal basında konum alan haberlerde, kelam konusu paket kapsamında, bunalımdan etkilenen işletmeler için kredi garantisi sağlanacağı aktarılırken, evlatlı İtalyan ailelere ve salgın sırasında acil hizmet vermeye devam eden personellere mali destek verileceği kaydediliyor.

FRANSA’DAN 45 MİLYAR EUROLUK TEŞVİK VE KAMULAŞTIRMA SİNYALİ

Fransa’da ise Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, salgından etkilenen şirket ve çalışanlara çok cepheli bütçe desteği vereceklerini açıkladı.

Fransa Iktisat ve Maliye Bakanı Bruno Le Maire de teşvik paketinin 45 milyar euro büyüklüğünde olacağını aktarırken, bankaların şirketlere sağlayacağı krediler için 300 milyar euro teminat verileceğini ve Avrupa kurumlarından da 1 trilyon euro büyüklüğünde teminat sağlanacağını duyurdu.

Le Maire, başkaca, salgın nedeniyle mali soruna düşecek büyük şirketlerin gerektiği takdirde kamulaştırılabileceğini ve devletin önde gelen sanayi şirketlerinin yok olmasına müsaade vermeyeceklerini söyledi.

ALMANYA’DAN ŞİRKETLERE 500 MİLYAR EURO

Avrupa iktisadının lokomotifi konumundaki Almanya’da, hem şirketlerin hem de hanehalkının buhrandan etkilenmemesi için önlemler alındı.

Buhran durumundaki şirketlere yardımcı olmak için ihracat kredileri ve vesair garanti programlarını genişleten Alman hükümeti, şirketlere 500 milyar euroya kadar kredi desteği sağlanacağını açıkladı. Öte yandan, vergi ödemelerinin ertelendiğini, kısa çalışma ecrine ait yasanın da meclisten geçirildiğini duyurdu.

Bunlarla da yetinmeyen Almanya’nın, 600 milyar euroluk Ekonomik İstikrar Fonu’nu (WSF) devreye alması bekleniyor. Hükümetin, laf konusu meblağın 400 milyar eurosunu şirketlerin kendilerini korumak için kullanabileceği teminatlar olarak sunacağı, 100 milyar eurosunu ise sıkıntı durumdaki Alman şirketlerinin paylarını satın almak için kullanacağı belirtiliyor. Kalan 100 milyar euroluk kısmın ise Alman Kalkınma Bankası’nın (KfW) şirketler için sunacağı likidite desteği olacağı lisana getiriliyor.

İNGİLTERE, 330 MİLYAR STERLİN AYIRDI

Başlangıçta toplumsal bağışıklık kazanılması için virüsün denetimli bir halde yayılması stratejisini izleyen İngiliz hükümeti, vaka sayısının süratle artması ve tenkitlerin akabinde bu siyasetinden dönmüştü.

Bu kapsamda hem ekonomik paket hem de sıhhat önlemleri açısından salgınla savaşa gecikmeli başlayan İngiltere, 330 milyar sterlin büyüklüğünde ekonomik paket açıkladı. Bu rakamın, devlet ulusal gelirinin yüzde 10’undan ziyadesine denk gelmesi durumun ciddiyetini ortaya koyuyor.

İngiltere Başbakanı Boris Johnson, iktisadın muhtaçlık duyduğu her türlü desteği vereceklerini vurgularken, işletmelere de “Çalışanlarınızın gerisinde durun. Biz de sizin gerinizde duracağız.” iletisini verdi.

İngiltere’de sıhhat sistemi için açıklanan 12 milyar sterlinlik destek paketinin en az iki katına çıkartılması beklenirken, 900 bin KOBİ için mülkiyet vergileri muvakkat olarak kaldırıldı. 700 bin şirkete ise tek seferlik 3 bin sterlin ödeme yapılacağı bildirildi.

İSVİÇRE, İSPANYA VE KANADA’DA MALİ YARDIMLAR

İsviçre, koronavirüsten zarar gören şirketler ve çalışanları desteklemek için 42 milyar İsviçre frangı meblağında yardım paketi açıkladı. Kelam konusu paket meblağı, İsviçre tarihinin rekoru olarak kayıtlara geçti.

Pakette, işletmelerin gelirlerinin yüzde 10’u kadar kredi çekebilmesi ve bunun 500 bin frangının derhal ödenmesi, bankalardan çekilecek kredi ölçüsünün firma başına 20 milyon frangı aşamaması üzere detaylar nokta aldı.

İspanya’da ise hükümet, “ülke tarihinin en büyük seferberliği” olarak ilan ettiği yekun 200 milyar euroluk ekonomik yardım paketi açıklarken, paketin en büyük kısmını küçük ve orta ölçekli şirketlere 100 milyar euroluk likidite sağlanması oluşturdu.

GETIRISIZ TAKSİTLENDİRME

Paket kapsamında sair hükümet taahhütlerine 17 milyar euro, sıhhat koluna 1 milyar euro, devletteki 17 özerk idareye de sıhhat hizmetlerini güçlendirmeleri için 2,8 milyar euro destek sağlanacak. Başkaca, KOBİ’lerin 6 ay boyunca vergi yükümlülükleri ertelenecek, getirisiz taksitlendirmeyle üretim sistemine 14 milyon euroluk kaynak enjekte edilecek. Turizm ve ulaştırma dallarına ise 400 milyon euroluk yardım yapılacak.

Kanada, GSYH’sinin neredeyse yüzde 3’üne denk gelen 82 milyar dolarlık yardım paketi açıkladı. Memleket yetkilileri, “Şu anda tek işimiz; Kanadalıların buzdolabında yiyecek, başlarının üstünde bir çatı olduğundan ve muhtaçlık duydukları ilacı karşılayabileceklerinden emin olmak.” bildirisini verdi.

ASYA’DA AÇIKLANAN TEŞVİKLER

Şu ana kadarki grafiğe bakıldığında, salgınla savaşta başarılı sayılan devletlerin başında Çin gösterilirken, devlette virüsün tespit edildiği birinci günlerden itibaren sıkı karantina tedbirleri ve sokağa çıkma yasakları ile salgının daha ziyade yayılmasının önüne geçildi.

Salgının başlangıcının Çin Yeni Yıl tatiline denk gelmesi nedeniyle birinci başta turizm bölümü ağır darbe aldı. Vaka sayısının artmasının akabinde devletin global tedarik zincirinde aldığı değerli rol hasebiyle ihracatta kıymetli düşüşler kaydedilirken, fabrikaların kapatılması ekonomik aktiviteye darbe vurdu.

ÇİN’DE HAYAT OLAĞANA DÖNÜYOR

Bu süreçte Çin hükümetinin, en büyük harcamayı sıhhat ve teknolojiye ayırarak salgınla savaşta yaptığı dikkati çekti. Gelinen noktada, Çin’de devlet içi yeni vaka tespit edilmezken, birinci çeyrekte büyük darbe alan iktisadın yaralarını sarmaya yöneldiği ve devlette günlük hayatın olağana dönmeye başladığı görülüyor.

JAPONYA’DAN 193 MİLYAR DOLARLIK PAKET

Asya’nın en büyük ekonomilerinden Japonya’da, Başbakan Shinzo Abe, 193 milyar dolar büyüklüğünde bir teşvik paketi üzerinde çalıştığını belirtti. Pakette vatandaşlara ve bunalımdan en çok etkilenen turizm kesimine nakdi yardımın da olacağı öngörülüyor.

Japonya hükümeti, evvelki hafta KOBİ’ler için 4.1 milyar dolar pahasında bir paket açıklamıştı.